Het rapport “Kosten Koper” en het “Woonakkoord”

De organisatie van het Politiek Café is dol op discussie tijdens haar bijeenkomsten. In de maandelijkse uitnodiging wordt dan ook steevast opgeroepen tot “deelname aan het gesprek” en “meediscussiëren met de gasten”. Mogen de toehoorders niet àltijd even gretig gehoor geven aan dit verzoek, de gasten van de bijeenkomst in Green Village, Prof. Dr. Peter Boelhouwer en Drs. Kees Verhoeven voelden zich juist geen moment bezwaard om het debat aan te gaan. Boelhouwer, hoogleraar Housing Systems aan de TU-Delft,  autoriteit op het gebied van volkshuisvesting en de woningmarkt en Verhoeven, Tweedekamerlid voor D66 en voorzitter van de tijdelijke commissie “Huizenprijzen” die recent het rapport “Kosten koper” presenteerde, gaven voor een vol Green Village op overtuigende wijze hun mening over dit rapport en over het onlangs afgesloten “Woonakkoord” van Minister Blok.

Gespreksleiders René Hansen en Jan van Hoeflaken warmden de sfeer vast wat op middels de gebruikelijke ja/nee-stellingen, welke uiteraard gerelateerd waren aan het onderwerp van de avond. De heren presentatoren vinkten onmiddellijk die stellingen, waarop het antwoord van beide sprekers verschilde, aan als zijnde potentiële discussiepunten. Aansluitend kregen de sprekers de gelegenheid om in zeven minuten hun zegje te doen over het thema van de avond. Verhoeven zette in het kort het rapport “Kosten Koper” uiteen.  Boelhouwer nam, ondersteund door sheets, de, in zijn ogen, sterke en zwakke punten van dit rapport onder de loep. Beide heren wisten de onverdeelde aandacht  van het publiek te vangen, waaronder zich deze avond opvallend veel bankmensen, projectontwikkelaars en makelaars bevonden. Eenmaal weer samen achter de tafels werd al spoedig een levendig betoog  gevoerd over zaken als leencapaciteit, het omkatten van kantoorgebouwen, hypotheekleed, scheefwonen en een pervers overheidssyteem.

Als het om leencapaciteit gaat is volgens Boelhouwer het in Nederland gehanteerde systeem, waarbij lenen aan inkomen wordt gerelateerd en nauwelijks aan de waarde van het huis, nogal uitzonderlijk ten opzichte van veel andere landen. “Op termijn zullen we naar dit systeem toe moeten”zei hij, “spaar eerst maar wat en koop dan je huis.”
Dat het een goede zaak is dat leegstaande kantoren tot goedkope appartementen voor starters worden omgebouwd, beaamden beide sprekers. Zeker als het een bijdrage levert aan het vlottrekken van de woningmarkt. Boelhouwer hamerde op de kwaliteit van deze “woningen voor de korte termijn” om risico voor de lange termijn uit te sluiten. Verhoeven benadrukte dat de toename van kleinere huishoudens, de behoefte aan nieuwe woonvormen, verduurzaming en om- en verbouw van bestaand vastgoed een realiteit is. Te lang is het landelijk en lokale beleid geweest dat er niet naar behoefte maar naar lucrativiteit is gebouwd.
De gemiddelde huurwoning in Nederland is te duur. Scheefwoners, mensen met een te hoog inkomen voor de woning die ze bewonen, zouden mede de doorstroming belemmeren. Een toehoorder deed het voorstel de heen en weer schuivende huursubsidies af te schaffen teneinde veel geld te besparen. Door het systeem eenvoudiger te maken komt niet alleen geld beschikbaar voor huurondersteuning maar ook voor ondersteuning bij koopwoningen. Beide sprekers vonden dat een prima plan en Jan van Hoeflaken vroeg zich af waar we dan nog op wachtten.
Boelhouwer was somber over het Woonakkoord. Hij vindt dat er te veel nadelen aan kleven. “Het is een reparatie van het regeerakkoord op het gebied van de woningmarkt” zei hij. Zowel Regeer- als Woonakkoord zijn slecht voor de outsiders, waaronder starters, op de woningmarkt.  Timing en maatwerk zijn in zijn ogen volstrekt verkeerd. “Juist in tijden van crisis moet je niet te zeer op de rem trappen” zegt hij, “maar de markt juist stimuleren.” Hij vindt dat er in het verleden veel verkeerde beslissingen zijn genomen op regeringsniveau. Verhoeven zei veel te herkennen in de opmerkingen van Boelhouwer. Hij vond dat de hoogleraar deze avond veel zinnige dingen had gezegd. “Ik geloof niet alleen in mijn eigen partij” verklaarde hij, “ook wetenschappers zeggen goede dingen”.
Volgens Boelhouwer zijn de gevolgen van de beleidsvoornemens in het Woonakkoord omvangrijk en op verschillende gebieden zelfs  rampzalig. Hij denkt dat de Blokhypotheek niet van de grond zal komen omdat de grote banken hem niet willen. Ook Verhoeven vindt de hypotheek niet het meest gelukkige product dat ooit bedacht is, waarop Boelhouwer direct opmerkte dat Verhoeven’s partij deze hypotheek  wel verdedigd heeft. Het gevolg was een uiterst levendig debat, waarbij Verhoeven op enig moment stelde dat hij zich niet “met pek en veren” de zaal zou laten uitjagen.
Het publiek, aangemoedigd door zoveel vuur en aansprekende discussie, liep inmiddels ook warm en reageerde als een pseudo Brits Lagerhuis met veel instemmend gemompel, afkeurend gebrom of gulle lachsalvo’s. Eén der toehoorders, aangemoedigd door de reuring in de zaal,  deed juist toen het voorstel om de opgepotte Nieuwegeinse bouwgronden weg te geven aan lokale starters op de woningmarkt. De burgemeester verschoot van kleur en haastte zich te benadrukken dat hij het niet zo’n goed idee vond om dit kapitaal aan slechts enkelen weg te geven.

Discussieleider René Hansen wilde op de valreep toch nog wel even duidelijkheid hebben over de vraag wie nu verantwoordelijk is voor het hypotheekleed bij veel huiseigenaren. Verhoeven was redelijk expliciet in zijn antwoord: “de banken en hypotheekverstrekkers”.  Dat was niet Boelhouwers mening. Hansen merkte op dat de banken zich gedemoniseerd voelen, waarop Verhoeven zich haastte te zeggen dat hij straks niet rustig in de tram naar huis zou zitten als hij de banken gedemoniseerd zou hebben. Hij vond dat de overheid boter op het hoofd had, dat de banken jarenlang allerlei producten konden ontwikkelen waar zij goed garen bij sponnen. Boelhouwer vond dat de overheid dit te lang toestond en hierin een pervers systeem in stand heeft gehouden.

Inmiddels was het al zeer ruim over negenen en hoog tijd de bijeenkomst af te ronden. Er werd opgemerkt dat het een mooie discussie was geweest. De gastheren spraken grote waardering uit naar de sprekers voor hun inzet en aanwezigheid, hetgeen bezegeld werd met de prachtige wijnen van het Kleur-, geur- en smaakcentrum. Ook voor gespreksleider Jan van Hoeflaken was er zo’n doosje. Collega presentator René Hansen drukte hiermee zijn waardering uit voor de prettige en respectvolle wijze waarop beide heren de afgelopen zeven jaar hadden samengewerkt.  Jan van Hoeflaken neemt in juni afscheid van het Politiek Café als gespreksleider omdat hij het belangrijk vindt dat er verjonging en een nieuw gezicht op presentatiegebied komt. Hansen deelde mee dat Van Hoeflaken niet voor het Politiek Café verloren gaat, maar als “technisch directeur” op de achtergrond zijn grote kennis en ervaring blijft genereren.

Onder het genot van een drankje en hapje werd nog flink nagepraat, waarbij Kees Verhoeven en Peter Boelhouwer ook nog even bleven “hangen”. Met een pilsje in de hand babbelden ze gezellig met elkaar en andere aanwezigen na over deze avond die door beiden als ontzettend leuk en inspirerend was ervaren.

Tekst Olga Hansen.
Foto’s Rob Rooijackers.

RTV9 maakte ook nu weer tv-opnamen van deze bijeenkomst.