“Zorgen over de Zorg?!”

Ondanks de nogal woelige weersomstandigheden kende de eerste bijeenkomst van het nieuwe seizoen ‘Politiek Café Nieuwegein’ een grote en gevarieerde opkomst. Dat het onderwerp ‘Zorgen over de zorg?!’ erg leeft, bleek wel uit de vele reacties die deze avond uit het publiek kwamen. De gasten, die nog op het laatste moment vastgelegd konden worden, Drs. Mirjam Groenendijk en Drs. Eeke van der Veen,  hebben op kundige en heldere wijze hun inbreng over het onderwerp naar de zaal vertaald. De organisatie is hen zeer erkentelijk dat zij op zo’n korte termijn wilden “invallen” voor staatssecretaris Van Rijn.

Onder de aanwezigen waren, naast de vele vaste gezichten, ook vertegenwoordigers uit de lokale politiek, zorg en van belangengroepen uit de wijken. Bij ontstentenis van presentatoren René Hansen en Raymond de Jong, die door het agenda-gegoochel omtrent het al dan niet aantreden van minister Plasterk of staatssecretaris Van Rijn deze avond, inmiddels elders verplichtingen hadden, nam presentator Jan van Hoeflaken voor de gelegenheid nog één keer de microfoon ter hand en introduceerde de sprekers van de avond bij zijn publiek. Mirjam Groenendijk, voorzitter van de Raad van Bestuur van Zorgspectrum, een grote organisatie die verpleging en verzorging biedt in het Lekstroomgebied, was vooral de brenger van de boodschap: “Wat staat ons te wachten op het gebied van de zorg als de voorstellen van de Kamer doorgaan?” Eeke van der Veen, voorzitter van Zorgbelang Nederland, de brancheorganisatie van twaalf regionale Zorgbelangorganisaties, waarbij meer dan duizend patiënten- en cliëntenorganisaties zijn aangesloten, maakte zich sterk voor de vraag:”Hoe verdedigen wij zo goed mogelijk de belangen van iedere burger op dit gebied?”

Mirjam Groenendijk’s presentatie was eigenlijk samen te vatten in: “Met z’n allen de handen uit de mouwen.” Op vlotte wijze verwoordde zij hoe het komt dat de zorg nu zo duur is. De verschuivende ideologie tussen 1980 ‘alles wordt voor je geregeld’ en 2000 ‘de druk op de budgetten neemt toe en het individu wil zich niet meer conformeren aan de voorgeprogrammeerde regels’. Groenendijk voorspelt dat in Nieuwegein de omzet in de zorg de komende jaren afneemt, dat de verzorgingshuizen verdwijnen en de verpleeghuizen niet meer groeien. Seniorenwoningen vervangen deze instellingen en ouderen blijven langer thuis wonen. Zorg gaat in afgeslankte vorm verleend worden en er zal veel zelf georganiseerd en betaald moeten gaan worden. In het nieuwe stelsel gaan gemeenten de lichtere zorg, zoals WMO bepalen, het zorgkantoor houdt de langdurige zorg onder haar hoede. De gelden gaan schuiven. “Als u zelf inkoopt bent u heer en meester” zegt Groenendijk. Verder raadt ze aan nu vast te gaan sparen, je geld niet meer aan je kinderen te geven omdat je het zelf nodig zult hebben, kritisch naar je verzekeringen te kijken, vrijwilligerswerk te gaan doen, familie en buren voor elkaar te laten gaan zorgen en vooral realistischer te worden over het leven. Dit in hoog tempo geschetste toekomstbeeld veroorzaakte een enigszins beklemmend gevoel onder de aanwezigen. Een wat oudere toehoorder verwoordde dit effect door de vraag voor te leggen of  ‘het pilletje’ dan ook nog in te kopen zou zijn.

Eeke van der Veen presenteerde zijn verhaal vanuit de hoek:“Burger zorg dat je meer invloed krijgt op de zorg.” Ook hij haalt de veranderende samenleving aan. Hij beaamt dat de overheidskosten voor zorg uit de hand zijn gelopen, maar vindt dat we niet meer terug moeten willen naar de “ouderwetse” situatie waarin de kinderen hun ouders dienen te verzorgen. Hij twijfelt sterk aan de efficiëntie en kostenbesparing hiervan, hetgeen klaarblijkelijk de achterliggende gedachte is. Niettemin vindt hij het een goede zaak als iedereen elkaar een beetje helpt en ook om hulp durft gaan vragen, maar daartoe zal een mentaliteitsverandering moeten inzetten.
Van der Veen waarschuwt ervoor dat we als burgers sterk afhankelijk gaan worden van de door de gemeenten in te kopen zorg en de zorg die we zelf moeten gaan afnemen. “Niet iedereen krijgt meer hetzelfde en dat gaat tot discussies leiden” merkt hij op. Hij dringt aan om bij de komende gemeenteraadsverkiezingen in ieder geval te gaan stemmen en vooraf goed kennis te nemen van de opvattingen over de zorg van ‘jouw partij’ en met name haar WMO programma. Hij vindt het een aanrader om als burger een stem te krijgen in zorgverenigingen en beklemtoont nog eens dat wij zelf de macht over het inkopen van zorg moeten houden.
Voor Nieuwegein ziet hij wel iets in de vorming van coöperaties zodat de zorg gezamenlijk ingekocht kan worden. Ook hierin is volgens hem een rol voor de burger weggelegd. “We moeten het onderling regelen” zegt Van der Veen “want er zal steeds  meer een beroep op ons worden gedaan om zelf het heft in handen te nemen”.

Het werd een latertje deze avond. Wilde gespreksleider Van Hoeflaken na negenen zoetjesaan gaan afronden, het publiek had eerst nog wat vragen. Voorzitter Dik den Blanken, die bij ontstentenis van een tweede gespreksleider, met de handmicrofoon het publiek in was gestuurd, wurmde zich met het zweet op het voorhoofd tussen de aanwezigen door om iedereen zijn zegje te kunnen laten doen.
Iemand wilde weten of deze kamervoorstellen er toe kunnen leiden dat in Groningen andere zorg verleend gaat worden dan in Limburg. Van der Veen beaamde dit, omdat de maatregelen lokaal op democratische wijze worden genomen. “Zorg dat het goed geregeld wordt in de lokale politiek”, benadrukte hij nog maar eens.
Een ander vroeg of er niet te veel regelgeving op de zorg wordt losgelaten. Van der Veen vindt regels een nuttige hulp voor mensen die minder mondig zijn. Hij denkt dat minder regels geen extra geld zullen opleveren. Hij is bang dat je als je regels afschaft je naar een samenleving gaat waar het recht van de sterkste geldt.
Een toehoorder suggereerde dat werklozen als vrijwilliger ingezet zouden kunnen worden in de zorg. Mirjam Groenendijk merkte op dat daar al op gepushed wordt, maar dat je hen niet alles kunt laten doen. Voor bepaalde werkzaamheden moeten mensen capabel zijn, daarnaast is professionaliteit nodig.
Een andere toehoorder vreest voor een ‘Amerikaanse mentaliteit’ bij de jongeren, waardoor een tweedeling in de maatschappij zou kunnen ontstaan. Van der Veen denkt dat de komende maatregelen een tweedeling in de maatschappij kunnen bevorderen. Hij hamert op loyaliteit en solidariteit en de rol die onderwijs en de samenleving zelf daar in moeten spelen.

Mirjam Groenendijk wilde de avond graag met iets positiefs eindigen. Ze refereerde aan de brand in de Geinsche Hof en merkte op dat de hulp en de warmte die toen uit de samenleving kwam haar optimistisch stemmen voor de toekomst. Dit leek Jan van Hoeflaken een uitgelezen moment om de toch al erg uitgelopen bijeenkomst af te sluiten en zijn gasten onder het uitreiken van een ‘met zorg’ samengesteld wijnpakket van harte te bedanken voor hun kundige, bevlogen en verhelderende uiteenzetting over het onderwerp van deze avond. Het gebruikelijke eindwoordje van de voorzitter ging enigszins ten onder in het geroezemoes van de zich naar de bar spoedende dorstigen. Een enkeling kreeg nog net mee dat de voorzitter zich zorgen maakt over de afslankende Club van 100 en dat als u nu lid wordt u in belangrijke mate mede zorg draagt voor het  voortbestaan van het Politiek Café Nieuwegein.

Tekst: Olga Hansen
Foto’s: Rob Rooijackers